وقتي در سال 1917 نظريه‌هاي اوليه ليزر توسط انيشتين مطرح شد، كمتر كسي تصور آن را داشت كه ليزر تا بدين حد بتواند در تمامي زمينه‌هاي علمي رسوخ كند تا جايي كه امروزه ليزر پا به عرصه پزشكي و درمان نيز نهاده و به عنوان يك عامل درماني در زمينه‌هاي مختلف طب مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

نور معمولي تركيبي از چندين طيف اشعه نور مرئي و نامرئي است كه هر كدام طول موج خاص دارند، اما ليزر در واقع ذرات بسيار متراكمي از پرتوي نوري است كه تقويت شده و طول موج مشخص دارد.

اين نوع از پرتوي نوري، در شرايط عادي در طبيعت ديده نمي‌شود و به وسيله فناوري و وسايل خاص ايجاد مي‌شود و به علت تك‌موج بودن در قابليت انتشار كم، به صورت تقويت شده توسط سلول‌هاي بافت مدنظر جذب مي‌شود كه سلول‌هاي مجاور سالم باقي مي‌مانند.



انواع ليزر

ليزرها بر اساس مواد به كار رفته يا نوع خروجي ليزر، تقسيم‌بندي متعددي دارند؛ اما آنچه در تقسيم‌بندي درماني بر اساس طول موج و توان خروجي صورت مي‌گيرد، شامل 2 گروه زير است:

ليزر پرتوان: اين گروه از ليزرها تواني در حدود 5/0 وات داشته و به علت توان بالا، انرژي بسيار بالايي به بافت مورد هدف خود وارد مي‌كنند. اين انرژي باعث ايجاد انرژي جنبشي شده و به انرژي حرارتي در نهايت در بافت هدف تبديل مي‌شود. از اين انرژي به علت نيروي اختصاصي كه تنها بر بافت هدف ايجاد مي‌كند، در جراحي استفاده مي‌شود و مي‌توان از آن به عنوان تيغ جراحي بسيار ظريف سود جست.

ليزر كم‌توان: اين گروه از ليزرها 1250 ميلي‌وات توان دارند و موجب واكنش‌هاي فتوشيميايي در سلول بافت هدف و تحريك فرآيندهاي سلولي مي‌شوند. اين نوع ليزر در بهبود و ترميم زخم‌ها بيشتر مورد استفاده قرار مي‌گيرد و به عنوان ليزرهاي تحريك‌زيستي شناخته مي‌شود.

اولين اثرات بهبود زخم و سرعت ترميم اين ليزرها در سال 1964 كشف و كم‌كم از اين نوع ليزر در جنبه‌هاي وسيعي از طب استفاده شد.

جنبه‌هاي درماني ليزر

ليزر در جراحي و سرطان: استفاده از ليزر به عنوان تيغ جراحي، با ميزان آلودگي كمتر، عفونت كمتر و سرعت بهبود بيشتر زخم پس از جراحي‌ها همراه است. از كاربرد ليزر به عنوان چاقوي جراحي در برداشتن تومورهاي مربوط به روده بزرگ، معده، مري، مثانه و ريه يا كوچك كردن تومورها استفاده مي‌شود. در سال‌هاي اخير حتي استفاده از ليزر در از ميان بردن كلافه‌ها و تومورهاي عروقي خوش‌خيم مربوط به سرطان حنجره در حال بررسي است.

جراحي‌هاي زنان مانند جراحي‌هاي فيبروم، لگن و حتي بواسير به وسيله ليزر مدنظر است. همچنين امروزه از ليزر در درمان بزرگي خوش‌خيم پروستات يا باز كردن كانال مجاري ادراري در بيماران مبتلا به سرطان پيشرفته پروستات استفاده مي‌شود.

ليزر در درمان ضايعات عروقي: با ورود ليزر به عرصه پزشكي، براي ضايعات عروقي مادرزادي مانند ماه‌گرفتگي (همانژيوم)‌ يا لكه‌هاي قرمز كه تاكنون درمان موثري وجود نداشت، درمان مناسبي يافت شد. در اين ضايعات انرژي ليزر جذب هموگلوبين شده، سبب از ميان بردن اين ضايعات مي‌شود.

همچنين از ليزر مي‌توان در از بين بردن ضايعاتي كه با افزايش رنگدانه ملانين در پوست ايجاد شده‌اند و خود را به صورت لكه‌هاي قهوه‌اي نشان مي‌دهند، محو كردن تاتو يا انواعي از خال‌هاي اكتسابي يا مادرزادي سود جست.
علاوه بر ضايعات عروقي پوستي، بيماري‌هاي عروقي ديگر چون رگ‌هاي واريسي در ناحيه تنه و اندام‌ها يا گشادي رگ‌هاي وريدي روي لب‌ها و زبان از طريق ليزر درمان‌پذيرند.

ليزر در درمان و ترميم زخم‌ها: ليزر به علت تسريع بازسازي عروق خوني، رگسازي مجدد در ناحيه زخم موجب استريل شدن سريع‌تر زخم و ازبين رفتن ميكرو‌ب‌ها مي‌شود و موجبات افزايش خون‌رساني بافتي و تقويت و فعاليت سلول‌ها را فراهم مي‌آورد كه بيشتر اكنون در زمينه بازسازي و ترميم التهابات و زخم‌ها استفاده مي‌شود.
امروزه از ليزرهاي سرد در بهبود روند ترميم زخم‌هاي بستر و زخم‌هاي بيماران ديابتي با همراهي روش‌هاي ديگر درماني استفاده مي‌شود و حتي در بهبود التهابات و و عفونت‌هاي لوزه، آلرژي بيني و عفونت بيني مي‌تواند مثمرثمر باشد.

ليزر در چشم‌پزشكي: ليزر در زمينه‌هاي وسيعي در چشم‌پزشكي كمك‌كننده است. در اصطلاح بسياري از عيوب انكساري نظير دوربيني و نزديك‌بيني از ليزر استفاده مي‌شود، همچنين انواعي از ليزر در جلوگيري از پيشرفت عوارض چشمي مربوط به بيماري ديابت نقش عمده‌اي ايفا كرده و با عمل ليزيك از رتينوپاتي ديابتي جلوگيري مي‌شود. طي سال‌هاي اخير از ليزر در درمان بيماري گلوكوم بهره مي‌گيرند.

ليزر در دندانپزشكي: ليزر در دندانپزشكي نيز وارد شده و مي‌توان از فناوري آن در تشخيص و ترميم پوسيدگي دندان و پر كردن دندان، جرم‌گيري و سفيد كردن دندان، جراحي ريشه دندان استفاده كرد همچنين از ليزرهاي سرد براي كاهش درد قبل و پس از جراحي ريشه دندان،‌كاهش التهاب و افزايش ترميم به دنبال جراحي و درمان آفت و زخم‌هاي دهاني بهره برد.

ليزر در فيزيوتراپي: از آنجا كه ليزر با اثرات فيزيولوژيك ضد درد و تسكين و حتي ترميمي اعصاب شناخته شده است، در فيزيوتراپي نيز مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

استفاده از ليزر در فيزيوتراپي زمينه وسيعي از ضايعات بافت نرم مانند كشيدگي تاندون‌ها و رباط‌ها، التهابات و پارگي تاندون‌ها و بيماري‌ها و مشكلاتي چون كمردرد، آرتروز مفاصل، دردهاي سياتيك، مشكلات عصبي مربوط به ديابت و دردهاي ناشي از شكستگي‌ها را دربر مي‌گيرد.

ليزر در زمينه بهداشت و زيبايي: كاربرد ديگري از ليزر كه اين سال‌ها بسيار مورد توجه قرار گرفته است، استفاده از آن در زمينه زيبايي و پوست است. امروزه از ليزر در از ميان بردن موهاي زايد، چين و چروك‌هاي پوستي بخصوص اطراف دهان و چشم‌ها يا آثار به‌جا مانده از آكنه يا بيماري‌هاي پوستي استفاده مي‌شود.

به نظر مي‌رسد با پيشرفت تحقيقات و بررسي‌ها، عرصه‌هاي جديدي از كاربرد ليزر در دنياي پزشكي به دنياي علم ارائه شود.


منبع : دكتر محبوبه محمدزاده


درمان در کلینیک مرکز جامع توانبخشی تبسم

جهت تماس با ما می توانید از ساعت 9 تا 21 با شماره تلفنهای زیرتماس بگیرید

66572220 (ده خط)

و یا به آدرس : 

bijanfr@gmail.com

ایمیل بفرستید.

در صورت تمایل به مراجعه حضوری به آدرس زیر مراجعه نمایید:

بزرگراه چمران – ابتدای باقرخان غربی – پلاک 89 قدیم – 26 جدید طبقه دوم 

دکتر بیژن فروغ