سکته مغزی ناشی از لخته خون را می توان با داروهای تجربه کننده لخته مانند TPA  (فعال کننده پلاسمینوژن بافتی)درمان کرد.این دارو باید طی 3 ساعت از شروع سکته مغزی تجویز شود و قبل از آن باید آزمایش های ضروریی به عمل آیند.به این دلیل است که مراجعه سریع در درمان سکته مغزی اهمیت بسیار دارد.

سایر داروها برای درمان و پیشگیری از سکته مغزی به کار می روند.داروهای ضد انعقاد،مثل وارفارین و دارو های پلاکت مثل آسپیرین  توانایی لخته شدن خون را از بین می برند و به پیشگیری از ایجاد سکته در موارد پرخطر (مثلاً در فرد مبتلا به لرزش دهلیزی قلب) کمک می کنند.

گاهی برای برای درمان و پیشگیری از سکته مغزی از عمل جراحی استفاده می شود به عنوان مثال،عمل جراحی اِندآرترکتومی سرخرگ کاروتید ( سرخرگ اصلی که ضربان آن در ناحیه کردن احساس می شود)به منظور برداشتن رسوبهای چربی مسدود کننده سرخرگ مزبور در ناحیه ی گردن که می توانند منجر به سکته مغزی شود به عمل می آید و یا درسکته های ناشی از   می توان با عمل جراحی ،گیره ای را در قاعده ی آنوریسم مغزی قرار داد یا رگ های خونی غیر طبیعی را خار کرد.

به ندرت بلافاصله بعد از بروز سکته مغزی،انجام جراحی ضرورت می یابد.چنان چه سکته،ناشی از خونریزی زیر عنکبوتیه (subarachnoid) باشد یا علایم افزایش فشار مغز به دلیل انسداد جریان مایع مغزی نخاعی در دور مغز وجود داشته باشند و یا میزان خونریزی مغزی رو به افزایش باشد باید عمل جراحی انجام شود.

                                                     نـــــکتـــــــه

معمولاً مصرف قرص های جلوگیری از بارداری در زنان جوان و سالم بی خطر است ولی می تواند به ویژه در بالای 35 سالگی و نیز در زنان مبتلا به پرفشاری خون،دیابت یا افزایش کلسترول و زنان سیگاری خط بروز سکته مغزی را افزایش دهد.در این باره با پزشک خود مشورت کنید.

افزایش فشار خون،بلافاصله پس از سکته مغزی ،شایع است.مطالعات نشان می دهند اگر چه پرفشاری خون علت سکته مغزی باشد،بهتر است اجازه داد تا در مرحله اورژانس سکته مغزی،جریان خون به نحو بهتر برقرار شود.

چنان چه سکته مغزی در نتیجه ی آریتمی (بی نظمی) ضربان قلب همراه با لخته قلبی ایجاد شده است،درمان آریتمی و درمان ضد انعقادی با وارفارین یا مقدار بالای آسپیرین ممکن است خطر عود سکته مغزی را کاهش دهد.

در سکته های ناشی ازآمبولی (بسته شدن ناگهانی رگ به وسیله لخته)،استفاده از داروهای ضد انعقادی می تواند موجب پیشگیری از عود سکته شود که احتمال این موضوع در بیماران مبتلا به لرزش (فیبریلاسیون)دلیزی غیر دریچه ای به60%می رسد در حالی که میزان این احتمال در صورت استفاده از داروهای ضد پلاکتی،تا 20%است.

بیماران مبتلا به خونریزی در مغز یا خونریزی در اطراف مغز(خونریزی زیر عنکبوتیه)برای تشخیص و درمان عامل خونریزی به جراحی نیاز دارند و داروهای ضد انعقادی و ضد لخته،خونریزی آنها را تشدید می کند و نباید مورد استفاده قرار گیرد.خونریزی زیر عنکبوتیه ممکن است عود کند و میزان احتمال عود،طی 3 هفته اول پس از نخستین خونریزی بیشتر است.چنان چه آنوریسم سرخرگی عامل خونریزی باشد،باید هر چه زودتر آن را جراحی نمد.فشار خون این بیماران باید دقیقاً کنترل شود و تحت درمان قرار گیرد.معملاًاز داروی «نیمودیپین» برای کاهش اسپاسم رگ های آسیب دیده این بیماران استفاده می شود.

                                                        نکــــــته

بهتراستبیماران مبتلا به سکته مغزی را به نحوی بر روی تخت خواباند که سر آنها در وضعیت مستقیم قرار گیرد زیرا با این کار جریان خون مغز افزایش می یابد .نباید این بیماران در وضعیت نشسته قرار بگیرند.

مراقبت و توان بخشی بیماران مبتلا به سکته مغزی

توان بخشی ،موجب می شود بیمارانی که در اثر سکته مغزی دچار ناتوانی جسمی و روانی شده اند به زندگی طبیعی باز گردند،مشکلات به وجود آمده را درک کنند و خود را با آنها تطابق دهند و از ایجاد عوارض ثانویه پیشگیری به عمل آورند. در توانبخشی سکته مغزی همچنین باید به اعضای خانواده آموزش دادن نقش حمایت کننده بیمار را ایفا نمایند.

تیم توان بخشی شامل پرستاری،فیزیوتراپی،کاردرمانی،گفتاردرمانی و معمولاً پزشک آموزش دیده در زمینه طب توان بخشی است.همچنین ممکن است در بعضی از تیم ها روان شناس و مددکار اجتماعی نیز حضور داشته باشند زیرا حداقل یک سوم از بیماران،پس از سکته مغزی دچار افسردگی می شوند.

پرستاری مناسب در مراقبت از پوست ،تغذیه ،برقراری مایعات ،نحوه صحیح قرار گرفتن بیمار و کنترل علایم حیاتی( دمای بدن،نبض و فشار خون)نقش اساسی دارد.توان بخشی سکته های مغزی تقزیباً بلافاصله پس از سکته آغاز می شود.

در اکثر بیماران مبتلا به سکته مغزی،فیزیوتراپی و کاردرمانی زیربنای اصلی توان بخشی را تشکیل می دهند.اغلب از فناوری کمکب مانند ویلچر ،واکر،عصا و ارتوز استفاده می شود.(ارتوز نوعی ابزار ارتوپدی است مه برای پشتیبانی ،تصحیح یا پیشگیری از ایجا بدشکلی ا یا اصلاح کارکرد بخش های متحرک بدن به کار می رود).

کاردرمانی عبارت است از انجام ورزش و اموزش فراگیری دوباره فعالیت های روزمره مانند خوردن،نوشیدن،لباس پوشیدن،استحمام،خواندن ونوشتن وبه توالت رفتن،آموزش زبان و گفتاردرمانی برای بیمارانی که دچار مشکلات درک گفتار یا درک لغات نوشته شده،مشکلات ساخت جملات گفتاری و مشکلات مربوط به خوردن (بلع) شده اند مناسب است.

ممکن است مشکلات ویژه ای مانند ناتوانی بلع کامل یا نمسبی در بعضی از بیماران مبتلا به سکته مغزی ایجاد شود و در نتیجه آن ،مواردغذایی در حال بلع به داخل ریه بروند و موجب بروز پنومونی (ذات الریه) شوند.این وضعیت ممکن است با گذشت زمان بهبود یابد ولی به طور موقت باید با قرار دادن لوله از راه بینی به داخل معده مواد غذایی مایع را به طور مستقیم وارد معده بیمار نمو.

چنان چه پس از یک هفته ،هنوز انجام بلع با خطر همراه باشد باید با انجام گاستروستومی اندوسکوپیک از راه پوست(percutaneous endoscopic gastrostomy؛PEG) لوله را به طور مستقیم از پوست ناحیه شکم در معده بیمار قرار داد.

توان بخشی سکته مغزی باید هرچه زودتر آغز شود و ممکن است از جند روز تا چندین ماده ادامه یابد.قسمت اعظم بازگشت کارکرد عضو در چند روز یا چند هفته اول صورت می گیرد و سپس سرعت بهبود کاهش می یابد و پس از  6 ماه تقریباً قطع می شود.با این حال در بعضی از بیماران،روند بهبودی چندسال ادامه می یابد و توانایی هایی مانند نوشتن،راه رفتن،دویدن و صحبت کردن به وضعیت عادی بر می گردند.

تمرین های توانبخشی روزانه باید به صورت بخشی از امور روزمره بیمار درایند

بهبود کامل غیر معمول ولی غیر ممکن نیست و اکثر بیماران به درجاتی از بهبود می رسند.

                                                                نکته

رژیم غذایی صحیح و ورزش مناسب به مغز افراد مبتلا به سکته مغزی کمک می کنند تا به ترمیم و درمان خود بپردازد.

میزان حساسیت و اختصاصی بودن سی تی اسکن و ام آر آی در تشخیص سکته های مغزی

نوع سکته مغزی

حساسیت سی تی اسکن

(بدون افزودن ماده حاجب)

اختصاصی بودن سی تی اسکن (بدون افزودن ماده حاجب)

حساسیت ام آر آی

اختصاصی بودن         ام آر آی

      ایسکمیک

    (ناشی از لخته)

16%

96%

83%

98%

      همورازیک

     (ناشی از خونریزی)

89%

100%

81%

100%

ام آر آی برای  تشخیص خونریزی های مزمن از حساسیت بیشتری برخوردار است.برای ارزیابی سکته مغزی تثبیت شده،اسکن های هسته ای شامل SPECTوPET/CT) ممکن است واقع شوند.SPECT،میزان جریان خون را تشخیص می کند و PET،فعالیت متابلیک نورون ها را نشان می دهد.

وقتی بروز سکته مغزی تشخیص داده شده از روش های مختلفی برای تعیین علت زمینه ای سکته استفاده می شود زیرا با درمان های کنونی ،اینکه آیا منشأ محیطی آمبولی براس سکته وجود دارد یا نه حایز اهمیت است.انتخاب نوع آزمایش می تواند متفاوت باشد زیرا علت سکته مغز بر اساس سن،بیماری های همراه و تظاهرات بالینی متغیر است.روش های متداول عبارتندازک

·         سونوگرافی داپلر(برای تشخیص تنگی سرخرگ کاروتید)یا برش سرخرگ های قبل از مغز

·     الکتروکادیوگرافی (ECG؛نوار قلبی )و اکوکاردیوگرافی به منظور تشخیص آریتمی ها و لخته های ایجاد شده در اثر آنها (این لخته ها ممکن است از طریق جریان خون به ومغز برسند و موجب سکته مغزی شوند).

·     استفاده از مانیتورهولتر(هولتر، دستگاه ثبت مداو منحنی الکتریکی ضربان قلب است که به بدن بیمار متصل می شود و منحنی های الکتروکاردیوگرافی به طور دایمی بر روی ان به ثبت می رسند).با استفاده از مانیتورهولترفریتم های نامنظم متناوب تشخیص داده می شوند.

·     آنزیوگرافی ساختار عروقی مغز(در مواردی که تصور می شود خونریزی از انوریسم یا ناهنحاری سرخرگی –سیاهرگی منشأ گرفته است).

·     آزمایش خون بای تشخیص افزایش کلسترول خون،وجود اختلالات خونریزی دهنده و بعضی از بیماری های نادرتر مثل هوموسیستئینوری.

 

برگرفته از کتاب سکته مغزی