سندروم‌هاي قلبي ريوي علائم بيماري در قلب و ريه هستند و از جمله آنها مي‌توان به ناراحتي تنفسي (تنگي نفس)، سرفه، درد قفسه سينه، ضربان قلب نامنظم و تراكم مايعات اضافي در اطراف ريه‌ها - ترشح پردة جنبي و اشاره کرد.

اين موارد به دليل سرطان يا شرايط ديگر به‌وجود مي‌آيند.

ناراحتي تنفسي نفس کشيدن به سختي و همراه با درد يا تنگي نفس است. بيماران براي توصيف احساس کمبود نفس از کلمات مختلفي نظير «فشار در قفسه سينه» و «احساس خفگي» استفاده مي‌کنند.

درد ناشي از ناراحتي تنفسي در هر بيمار متفاوت و از درد خفيف در يک بيمار تا درد شديد در بيمار ديگر در نوسان است. ناراحتي تنفسي در بيماران مبتلا به سرطان پيشرفته و سرطان ريه رايج است و اغلب در ۶ هفته پاياني زندگي رخ مي‌دهد.

علل ناراحتي تنفسي و سرفه

دلايل متعددي باعث بروز ناراحتي تنفسي و سرفه مي‌شوند. در بيماران سرطاني موارد زير از جمله علت‌هاي بروز اين حالت‌ها است.

* توموري که در مسيرهاي هوا، حفره قفسه سينه، ريه، رگ حامل خون از قفسه سينه به قلب يا عروق لنفاوي نزديک ريه‌ها منتشر شده است.

* ترشح پردة دور قلبي (تجمع مايعات در داخل کيسة پوشانندة دور قلب)

* ذات‌الريه نوعي عفونت ريه است. داروهاي درمان سرطان، خطر بروز عفونت در بيماران را افزايش مي‌دهد.

* لخته‌هاي خون يا سلول‌هاي توموري که آزاد و از کنترل خارج شده و رگي را در ريه‌ها مسدود کرده‌اند.

* فلج شدن بخشي از ديافراگم

مشکلات غيرمربوط به سرطان، که ممکن است در بيمار وجود داشته باشد.

* بيماري مزمن انسدادي مجاري تنفسي

* نارسايي احتقاني قلب

* کم خوني

* شرايطي که در آن خون بيش از حد اسيدي است.

* ضعف عضلات در مجاري تنفسي که باعث اسپاسم مي‌شود.

مشکلاتي که هيچ دليل فيزيکي ندارد، مانند اضطراب

تشخيص ناراحتي‌هاي تنفسي و سرفه

تشخيص عامل ناراحتي‌هاي تنفسي و سرفه در بيمار به برنامه‌ريزي درمان کمک مي‌کند. آزمايش‌ها و روش‌هاي تشخيص شامل موارد زير است:

* معاينات فيزيکي و سابقة پزشکي:

 معاينة بدن براي بررسي علائم عمومي سلامتي، شامل بررسي علائم بيماري مانند برآمدگي‌ها يا نشانه‌هاي غيرعادي ديگر؛ سوابق درماني بيمار و بيماري‌هايي که به آن مبتلا بوده و درمان‌هايي که انجام داده است.

* ارزيابي عملکردي:

 بررسي چگونگي تأثير ناراحتي تنفسي بر توانايي بيمار در انجام فعاليت‌هاي روزمره.

* عكس‌برداري از قفسه سينه و اندام‌ها و استخوان‌هاي داخل آن با اشعة ايكس: اشعه ايکس يک پرتوي انرژي است که مي‌تواند تصاويري از نواحي داخلي بدن را بر روي يك فيلم ثبت كند.

* سي.‌تي.اسکن:

 روشي است که در آن مجموعه‌اي از عکس‌هايي دقيق و با جزئيات زياد از نواحي داخلي بدن و زواياي مختلف آن گرفته مي‌شود؛ تصاوير از طريق کامپيوتري که به دستگاه اشعه ايکس متصل شده است توليد مي‌شود.

 معمولاً يک مادة رنگي به داخل رگ تزريق يا بلعيده مي‌شود تا بافت‌ها و اندام‌ها واضح‌تر ديده شوند. اين روش به نام توموگرافي محاسباتي، توموگرافي کامپيوتري يا توموگرافي محوري کامپيوتري نيز شناخته مي‌شود.

* شمارش کامل گلبول‌هاي خون: روشي است که از خون نمونه‌گيري شده در آن موارد زير بررسي مي‌شود.

تعداد گلبول‌هاي قرمز، سفيد و پلاکت خون

مقدار هموگولوبين (پروتيين حامل اکسيژن) در گلبول‌هاي قرمز خون

تعيين بخشي از نمونه خون که از گلبول‌هاي قرمز تشکيل شده است.

* آزمايش اشباع اکسيژن:

آزمايشي است براي تعيين حجم اکسيژن حمل شده توسط سلول‌هاي قرمز خون؛ اگر حجم اکسيژن کم‌تر از حد نرمال باشد، نشانة بيماري ريوي يا ديگر مشکلات پزشکي است. در يک روش، از دستگاهي استفاده مي‌كنند که به انگشت متصل مي‌شود. اين دستگاه حجم اکسيژن را در جريان خون انگشت مي‌سنجد. در روش ديگر از نمونة خون گرفته شده از يک شريان ـ معمولاً در مچ دست ـ استفاده شده و حجم اکسيژن سنجيده مي‌شود.

* آزمايش حداکثر فشار تنفسي :

 ( MIP - Maximum Inspiratory Pressure test) : حداکثر فشار تنفسي، يعني حداکثر فشاري که هنگام داخل کردن هوا در زمان تنفس ايجاد مي‌شود. آزمايش ام.اي.پي اين فشار را اندازه‌گيري مي‌کند و توانايي عضلات تنفسي را مي‌سنجد. بيمار داخل دستگاه فشار سنج نفس مي‌کشد؛ اين دستگاه مقدار فشار را اندازه مي‌گيرد و اطلاعات را به يک کامپيوتر مي‌فرستد.

کنترل ناراحتي تنفسي و سرفه

داروها

داروهاي استروئيدي براي کاهش التهاب و تورم عروق لنفاوي در ريه‌ها

برونکوديلاتور‌ها، داروهايي که براي باز کردن برونشيول‌هاي (مجاري هوايي کوچک) ريه‌ها استنشاق مي‌شوند.

* ديورتيک‌ها يا مدرها (Diuretics ) و داروهاي ديگر براي نارسايي قلبي

آنتي بيوتيک‌ها براي رفع عفونت قفسة سينه؛ از اين داروها همراه با فيزيوتراپي تنفسي استفاده مي‌شود.

داروهاي ضد انعقاد خون، براي از بين بردن لخته‌هاي خوني که رگ‌ها را در ريه‌ها مسدود کرده‌اند.

عمل جراحي براي خارج کردن مايعات متراكم در اطراف ريه‌ها (بخش کنترل ترشح جنبي بدخيم Managing Malignant Pleural Effusions را مشاهده کنيد)، مايعات متراكم در اطراف قلب (بخش کنترل ترشح پرده دور قلبي بدخيم Managing Malignant Pericardial Effusions) را مشاهده کنيد) و يا در حفرة شکمي.

تزريق خون براي رفع کم خوني

کنترل علائم ناراحتي تنفسي:

درمان با اکسيژن:

 بيماراني که قادر به تنفس مقدار کافي از اکسيژن موجود در هوا نيستند مي‌توانند از اکسيژن مکمل که از مخازن يا سيلندرها استنشاق مي‌شود استفاده کنند؛ همچنين استفاده از دستگاه‌هايي که اکسيژن موجود در هوا را جذب و متمرکز مي‌کنند تجويز مي‌شود.

داروها:

داروهاي مسکن معمولاً درد فيزيکي، ناراحتي روحي و خستگي را کاهش مي‌دهند و کيفيت زندگي بيمار را بهتر مي‌کنند؛ از داروهاي ديگري نيز مي‌توان براي رفع و درمان ناراحتي تنفسي ناشي از اختلال هراس يا اضطراب شديد استفاده كرد.

كمك‌هاي عمومي:

 اقدامات حمايتي نيز براي بعضي از بيماران مفيد و شامل موارد زير است:

تکنيک‌هاي جديد تنفس

هواي سردي که از ميان گونه‌ها هدايت مي‌شود.

مراقبه

تمدد اعصاب

بازخورد زيستي

روان‌درماني

کنترل سرفة مزمن:

در بعضي بيماران، سرفة مزمن (طولاني مدت) باعث بروز درد و مانع از خوابيدن مي‌شود و ناراحتي تنفسي و خستگي را تشديد مي‌کند.

درمان‌ها شامل موارد زير است:

* داروهاي متوقف كنندة سرفه

* داروهاي خلط‌آور

* داروهاي استنشاقي براي آرام كردن سرفة مزمن مرتبط با سرطان


منبع:تبیان