دکتر بیژن فروغ

 هیپر استوز اسکلتی آیدیوپاتیک منتشر هیپر استوز اسکلتی آیدیوپاتیک منتشر یا Diffuse idiopathic skeletal hyperostosis که به اختصار به آن DISH می گویند بیماری است که در آن تاندون ها سخت و کلسیمی شده و به استخوان تبدیل می شوند. این حالت معمولا در تاندون های اطراف ستون فقرات بوجود می آید اما در سایر نقاط بدن که تاندون ها به استخوان متصل شده اند نیز دیده می شود(enthuses). هنوز به درستی علت این بیماری تشخیص داده نشده است. در بسیاری از افراد این بیماری نشانه خاصی ندارد و اغلب به طور تصادفی در پی مراجعه بیمار به پزشک برای بیماری دیگر و با عکسبرداری اشعه ایکس تشخیص داده می شود. در تصویر برداری با اشعه ایکس، استخوان های بیمار بیش از اندازه رشد کرده نشان داده می شود. DISH می تواند به همراه انواع بیماری های روماتولوژیکی مثل استئوآرتریت رخ دهد و گاهی نیز با بیماری اسپوندیلیت آنکیلوزانت اشتباه گرفته می شود به دلیل اینکه هر دو ستون فقرات و enthuses را تحت تاثیر قرار می دهند.شیوع بیماری بروز بیماری DISH در سنین زیر 40 سال نادر است و با افزایش سن احتمال شیوع آن افزایش می یابد. این بیماری در مردان نسبت به زنان شایع تر است.علائم بیماری خشکی و کاهش دامنه حرکتی مفاصل از شایع ترین نشانه های بیماری DISH است. خشکی معمولا صبح ها و به هنگام برخواستن از رختخواب بیشتر است. همچنین پس از یک استراحت طولانی نیز خشکی مفاصل افزایش می یابد. اغلب کاهش دامنه حرکتی در ستون فقرات با یک طرف خم شده همراه است. DISH اکثرا قسمت میانی کمر را تحت تاثیر قرار می دهد، اما همچنین می تواند گردن و قسمت پایینی کمر را نیز متاثر سازد. همچنین به نظر می رسد سمت راست thoracic spine بیش از سمت چپ آن درگیر شود. درد ممکن است یکی از علائم بیماری DISH باشد، اما نه همیشه. علاوه بر تغییر ستون فقرات، DISH باعث خشکی، درد و تورم در تاندون ها در سرتاسر بدن می شود. لیگامنت ها و تاندون ها در محل اتصال خود به استخوان نزدیک مفاصل، رشد بیش از اندازه استخوان ها را ایجاد می کنند. چنانچه بیمار DISH در گردن داشته باشد اشکال در بلع (دیسفاژی)، صدای خشن و اشکال در تنفس بروز پیدا می کند. در موارد نادری این حالت بسیار جدی است و ممکن است نیاز به عمل جراحی برای خارج کردن استخوان اپرز باشد. بروز مشکلات عصبی در بیماری DISH نادر است. در موارد شدید رشد بیش از اندازه استخوان اطراف ستون فقرات، مشکلاتی را برای نخاع و اعصاب ایجاد می کند و باعث از دست دادن احساس و فلجی می شود.دورنمای بیماری در شرایط حاد بیماری، ستون فقرات سفت و سخت شده و انعطاف پذیری آن کاهش می یابد. گاهی تاندون های کلسیمی شده و سخت، بیش از اندازه بزرگ می شوند و به اندام های نزدیک خود مثلا عصب ها فشار وارد می کنند. چنانچه رباط ها به مری (گلو) فشار وارد کنند می تواند اشکالاتی را در بلع غذا ایجاد نماید.درمان های موجود در حال حاضر درمان مشخصی برای جلوگیری از استخوانی شدن تاندون ها وجود ندارد بنابراین درمان ها فقط به بهبود علائم بیماری کمک می کنند. داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) به کاهش درد و یا احتمالا تورم کمک می کنند. چنانچه درد شدید باشد پزشک تزریق کورتیکواستروئیدها را تجویز می کند. جراحی نیز به ندرت تجویز می شود، به عنوان مثال در حالتی که رشد بیش از اندازه استخوان به طناب نخاعی یا ریشه عصبی فشار وارد کند و یا در مواقعی که استخوان رشد کرده به گلو فشار وارد کند و بیمار در بلع غذا با مشکل روبرو باشد. همچنین فیزیوتراپی از دست رفتن تحرک در مفاصل تحت تاثیر بیماری را به تاخیر می اندازد. تمرینات ورزشی منظم مثل پیاده روی حرکات کششی گزینه های خوبی برای بیمار است و باعث کاهش خشکی و درد مفاصل می شود. ورزش به افزایش دامنه حرکتی مفاصل نیز کمک می کند. گرم کردن مفاصلی که تحت تاثیر DISH قرار دارند نیز از جمله روش هایی است که بیماران برای کاهش درد از آن بهره می گیرند./