دکتر بیژن فروغ

سرطان دهان رشد سلولهاي بدخيم در دهان يا زبان است. اين نوع سرطان نادر ولي در عين حال خطرناک است. سرطان دهان اکثراً زبان، حلق دهاني و کف دهان را درگير مي‌کند. هر چند در نواحي ديگر مثل لب‌ها، لثه‌ و کام و ... نيز امکان رخ دادن آن وجود دارد. به طورکلي اين سرطان در بزرگسالان بالاي ۴۰ سال شايع‌تر است اما شيوع آن در جواناني که از تنباکوي جويدني (نظير ناس) استفاده مي‌کنند در حال افزايش است. ضايعه به صورت يک برآمدگي رنگ پريده يا زخمي و معمولاً بدون درد با حاشيه‌ي سفت در دهان يا زبان ممکن است ظاهر شود. اين ضايعه ممکن است بزرگتر شده و بسته به محل ايجاد آن موجب بروز مشکلاتي براي فرد گردد. چنانچه بيمار دندان مصنوعي داشته باشد و محل ايجاد سرطان در زير پروتزهاي وي باشد ممکن است موجب اشکال در استفاده از دندانهاي مصنوعي وي گردد در حالي که بروز سرطان در زبان ممکن است موجب سفت شدن زبان و اشکال در تکلم و بلع شود.

استفاده از دخانيات (توتون، سيگار، پيپ، ناس و تنباکوي جويدني) و نوشيدن مشروبات الکلي به عنوان دلايل مهم ايجاد سرطان دهان شناخته شده‌اند هر چند بسياري از فاکتورهاي ديگر نيز در ايجاد اين بيماري مهلک تأثير دارند.

تشخيص و درمان سرطان دهان:

بررسي‌هاي تشخيصي ممکن است شامل آزمايش‌هاي خون، بيوپسي (يعني نمونه‌برداري يا برداشت مقدار کمي از بافتهاي دچار بيماري و سپس ارسال آن به آزمايشگاه پاتولوژي) و راديوگرافي باشد.

سي‌تي‌اسکن يا ام.آر.آي به بررسي ميزان گسترش بيماري کمک مي‌کند. هر چه توده در زمان تشخيص بزرگتر باشد احتمال دست اندازي و تهاجم آن به ساير نواحي بيشتر است.

درمان بسته به محل سرطان (لب، زبان، کام، حلق و ...) متفاوت است. چنانچه ناحيه‌ي مبتلا قابل جراحي باشد (در دسترس باشد) درمان با جراحي و برداشت ناحيه‌ي سرطاني انجام مي‌گيرد. همچنين در برخي موارد اشعه درماني (راديوتراپي) و داروهاي ضد سرطان (شيمي درماني) تجويز مي‌گردد. چنانچه پس از جراحي اختلالات تکلمي وجود داشته باشد، گفتار درماني توصيه مي‌شود.

از آنجا که تشخيص زودهنگام سرطان دهان باعث درمان و بهبود کامل آن مي‌شود به کليه‌ي افراد توصيه مي‌شود در صورت مشاهده‌ي علائم خاص سريعاً با دندانپزشک متخصص تشخيص بيماري‌هاي دهان و فک و صورت مشورت کنند.

برخي علائم ابتدايي سرطان دهان عبارتند از:

۱-       وجود بافت زخمي و مجروح و يا خونروي دهنده‌ و ملتهب دردهان به مدت بيش از ۲ هفته

۲-       مشاهده‌ي کبودي و تورم بي‌دليل در دهان

۳-       احساس درد و سختي به هنگام جويدن، بلع و ياحرکت دادن زبان

۴-       وجود لکه‌هاي سفيد و قرمز روي لثه، کناره‌هاي داخلي گونه ‌و کف دهان

۵-       بي‌حسي و کرخت شدن زبان يا ساير قسمت‌هاي دهان و فک و صورت

۶-       گرفتگي و کلفت شدن صدا به مدت طولاني‌تر از ۶ هفته