اسفرزه گیاه بومی‌ایران و شبه قاره هند بوده و از قرون گذشته دانه آن مورد مصرف بوده است. این گیاه بواسطه اثر تنظیم کنندگی که بر حرکات روده دارد در پیشگیری از یبوست و همچنین در بیماری روده تحریک پذیرIBS موثر می‌باشد.

ترکیبات شیمیائی:
چربیها10-5% شامل اسید های چرب غیر اشباعunsaturated fatty acid و استرول هاSterols، موسیبلاژها 15-10% شامل گزیلوزXylose ، گالاکتورونیک اسیدGalacturonic acid ارابینوز Arabinose و رامنوز Rhamnose از عمده ترین مواد تشکیل دهنده می‌باشند.



خواص اسفرزه :
ضد اسهال: با جذب مایعات اضافی داخل روده موجب کاهش حرکات روده می‌گردد و دفعات اسهال را کاهش می‌دهد. بخصوص در اسهال های ترشحی که با دفع مایعات زیاد همراه می‌باشد.

ضد یبوست: با جلوگیری از بازجذب مایعات موجب افزایش حجم محتویات روده شده و دفعات اجابت مزاج را افزایش می‌دهد. بخصوص در مواردی که اجابت مزاج باید نرم باشد، مثل بواسیر، بعد از عمل فتق و افتادگی مقعد استفاده می‌شود. همچنین در یبوست های مزمن و در افراد مسن بسیار موثر است.

کاهش کلسترولLDL: بواسطه اثر موسیلاژی و نیز مقادیری از چربیهای غیر اشباع موجود در این گیاه ، میزانLDL را کاهش میدهد . بخصوص در بیمارانی که بیشتر کلسترول LDL بالا می‌باشد ، موثرتر است .

بیماری روده تحریک پذیرIBS : با جلوگیری از باز جذب ترشحات روده منجر به کاهش میزان یبوست شده و نیز نفخ ایجاد نمی‌کند، لذا در بیمارانی که تابلو بارز بیماری IBS یبوست است مناسب میباشد.


مواردمنع مصرف و احتیاط:* در افرادی که احتمال انسداد نسبی وجود دارد مصرف اسفرزه بدلیل احتمال ایجاد انسداد ممنوعیت دارد.
* در بچه‌های زیر7 سال و افرادی که بدلیلی توانایی مصرف آب زیاد ندارند( اختلال عصبی، دمانس، نارسایی قلبی و کلیوی)
* در افراد دیابتی بعلت اینکه جذب کربوهیدرات را آهسته می‌کند لذا تنظیم قند را بهم ریخته و باید با احتیاط مصرف شود.
* بدلیل احتمال وجود حساسیت بار اول مقدار کم استفاده شود.

تداخلات داروئی:
* بواسطه مواد موسیلاژ اسفرزه‌، احتمال کاهش جذب داروهائی که توام با آن مصرف میشود، وجود دارد لذا باید 1-2 ساعت بین مصرف اسفرزه با دارو(دیگوگسین،لیتیم،وارفارین، آهن ..) فاصله باشد.
* دز انسولین در کسانیکه اسفرزه استفاده می‌کنند بدلیل کاهش سرعت جذب کربوهیدرات باید تغییر کند.

مصرف در دوران بارداری:
به همراه مایعات زیاد بلامانع است.

مصرف در دوران شیردهی:
بلامانع است.

منبع:بیماریهای IBS روده های تحریک پذیر