دکتر بیژن فروغ

یبوست، ‌بیماری مسافران نوروزی!


یكی از علل مهم یبوست مصرف غذایی كم فیبر و كم آب است. در مسافرت كه معمولاً رژیم غذایی شما عوض می‏شود، می‏تواند یبوست ایجاد گردد.

تعریف یبوست


نزدیك به نیمی از افراد كه با شكایت یبوست به پزشك مراجعه می‏كنند طبق تعریف یبوست ندارند اغلب این افراد از میزان و یا نحوه دفع مدفوع شكایت دارند. تعداد دفعات اجابت مزاج در افراد مختلف جامعه متفاوت است و از 3 بار در روز تا 3 بار در هفته محدوده طبیعی تلقی می‏شود. به همین دلیل بوجود آمدن تغییر در تعداد دفعات اجابت مزاج در هر فرد نسبت به وضعیت معمولی او (كاهش تعداد دفعات اجابت مزاج) باید یبوست تلقی شود. حجم مدفوع نیز بستگی كامل به نوع رژیم غذایی فرد دارد و كاهش قابل توجه مواد فیبری در غذا می‏تواند منجر به مدفوع كم حجم و خشك شود كه با تغییر رژیم اصلاح می‏شود.
علائم

علائم زیر ممكن است همراه با یبوست وجود داشته باشد:

* احساس پری در مقعد

* احساس نفخ و گاز

* احساس نیاز به دفع فوری مدفوع اما عدم توانایی در دفع كامل

* درد شكم و گرفتگی عضلات شكم

* تهوع
علل یبوست

یكی از علل مهم یبوست مصرف غذایی كم فیبر و كم آب است. در مسافرت كه معمولاً رژیم غذایی شما عوض می‏شود، می‏تواند یبوست ایجاد گردد. خانم‏های حامله اغلب یبوست پیدا می‏كنند. علل دیگر یبوست عبارتند از كم تحركی، استفاده نادرست از مسهل‏ها، مصرف داروهای خاص (از قبیل داروهای ضد درد، مدرها، و آنتی هیستامین‏ها) یا عدم اختصاص وقت كافی برای عمل دفع مدفوع می‏باشد. بیماری‏هایی از قبیل مرض قند و كم كاری تیروئید نیز ممكن است باعث یبوست شوند.
درمان یبوست

بعد از بررسی شما یك طرح درمانی مناسب توسط پزشكتان توصیه می‏شود. این درمان می‏تواند خوردن فیبر بیشتر، انجام ورزش بیشتر و پرهیز از مصرف زیاد از حد مسهل‏ها و یا قطع داروهای غیرضروری باشد.
فیبر بیشتری بخورید

یكی از بهترین راه‏های درمان شما مصرف غذاهای با فیبر زیاد است. بهترین منبع فیبر، غلات (جو، گندم) و سپس حبوبات است. سبزیجات نیز دارای فیبر قابل توجهی هستند. مواد فیبردار حجم مدفوع را زیاد و دفع آن را از روده بزرگ تسریع می‏نماید. نوشیدن مایعات كافی هم توصیه می‏شود.
مرتب ورزش كنید

ورزش منظم به بهبود كار روده بزرگ و رفع یبوست كمك می‏كند درباره شروع برنامه ورزشی از پزشكتان سوال كنید.
مواد پرفیبر

مصرف مواد غذایی زیر حاوی فیبر هستند و در پیشگیری و درمان یبوست می‏توانند مؤثر باشند.

* غلات پرفیبر

* حبوبات (نخود، لوبیا، عدس، لپه، باقلا)، و سبوس گندم و جو

* سبزیجات (مانند گل كلم، هویج و نخودسبز)

* میوه‏های تازه بخصوص سیب، گلابی و میوه‏های خشك مانند كشمش و برگه زردآلو

* گردو، فندق، بادام و غلات (بخصوص حبوباتی از قبیل عدس و لوبیا قرمز)

* استفاده روزانه از سالاد و كاهو همراه با یك قاشق غذاخوری سبوس گندم بعلاوه روغن زیتون و آب لیمو كمك كننده است.

* توصیه می‏شود مصرف برنج را محدود نمایید و بجای آن نان جو و یا سنكگ استفاده نمایید.