پوكی استخوان یا استئوپروز، عبارت از حالتیست كه در اثر تخریب بافت استخوانی، توده‏ای استخوان كاهش یافته سرانجام به شكستگی استخوان منجر می‏شود (تعداد و اندازه‏ی تیغه‏های استخوانی بافت استخوانی كاهش می‏یابد).

توده‏ی استخوانی هر فرد معمولاً در 30 تا 35 سالگی به بیشترین حد خود می‏رسد. پس از این سن، كم شدن توده استخوان به صورت یك روند طبیعی آغاز می‏شود. در واقع با افزایش سن، مقدار استخوانی كه تخریب می‏شود، بیشتر از مقداری است كه ساخته می‏شود. اگر بتوانیم ساختمان داخلی بافت استخوانی را با میكروسكوپ ببینیم، در حالت طبیعی، شبیه كندوی عسل است كه با تخریب بافت استخوانی در این كندو اندازه‏ی فضاهای خالی بزرگتر می‏شود و به عبارتی پوك‏تر می‏شود.


بدین ترتیب، استخوانها نازك و شكننده می‏شوند، به حدی كه به راحتی و حتی به خودی خود می‏شكنند.(مخصوصاً در ناحیه سر استخوان ران كه در گودی استخوان لگن جا دارد، ستون مهره‏ها و مچ دست). زمان یائسگی عامل خطر دیگری برای پوكی استخوان است، بطوریكه بعضی، عملاً پوكی استخوان را فقط بیماری دوران یائسگی می‏دانند. هنگام یائسگی، مقدار هورمون (استروژن) در بدن زنان خیلی كم می‏شود. پایین آمدن این هورمون در خون، از دست دادن (استحكام) استخوان و پوكی آن را سبب می‏شود.


پوكی استخوان، بیماری خاموش نیز نامیده می‏شود، زیرا ممكن است شما متوجه هیچ علامتی نشوید. طی سالها ممكن است استخوانهایتان را از دست بدهید، اما ندانید كه پوكی استخوان دارید، تا زمانیكه ناگهان یكی از استخوانهایتان بشكند. بعضی مواقع، وجود برخی از بیماریها مثل پركاری تیروئید، كم كاری غدد جنسی، آرتریت روماتوئید، یا مصرف بعضی از داروها مثل كورتن و لووتیروكسین باعث كم شدن قدرت استخوانها و در نتیجه پوكی آنها می‏شود.
سن شروع وشیوع پوكی استخوان:
در زنان پوكی استخوان چهار برابر مردان دیده می‏شود. در سالهای بعد از یائسگی، مخصوصاً در سالهای اول، معمولاً قدرت استخوان با سرعت زیادی كاهش می‏یابد. سپس این سرعت كم می‏شود ولی روند پوكی استخوان ادامه می‏یابد. زنان، مخصوصاً آنها كه بیشتر از 60 سال دارند بیشترین مبتلایان به پوكی استخوان‏اند. در مردان با افزایش سن، كاهش ناگهانی و عمده‏ی هورمونهای جنسی، چنان كه در زنان اتفاق می‏اافتد، پیش نمی‏آید. كاهش تراكم وقدرت استخوان در آنها خیلی آهسته‏تر اتفاق می‏افتد. اما در 65 تا 70 سالگی، زنان و مردان با یك سرعت استخوانهای خود را از دست می‏دهند.

علائم و عوارض پوكی استخوان:
چنان كه قبلاً گفته شد، ممكن است دچار پوكی استخوان باشید، بدون آن كه از بیماری خود اطلاع داشته باشید. به همین سبب است كه پوكی استخوان ”بیماری خاموش“ و یا ”بیماری بی‏سر و صدا“ نامیده می‏شود. در مراحل اولیه‏ی بروز پوكی استخوان، علائم آن به ندرت ظاهر می‏شود، كه این ظاهر نشدن علائم تشخیص بیماری را دشوار می‏كند.
پوكی استخوان در مراحل بعدی موجب بروز مسائل زیر می‏گردد:
- شكستگی خود به خود یا با كمترین ضربه بر استخوانها مخصوصاً در نواحی ران و لگن، كمر و ستون مهره‏ها كه غالباً این اولین علامت است.
- كمر درد شدید در نقطه‏ای خاص كه نشانه شكستگی ست.
- قوز پشت كه موجب انحنای پشت یا قوز درآوردن می‏‎شود.


منبع:سلامت